Vladimir Mikhailovich Bekhterev (20 Ocak 1857 - 24 Aralık 1927) Rus nörolog ve nesnel psikolojinin babası olarak kabul edilir. Hipokampusun hafızadaki rolüne, refleksler üzerine çalışmasına ve Bekhterev hastalığına dikkat çekmesiyle tanınır. Dahası, şartlı reflekslerin incelenmesi konusunda Ivan Pavlov ile rekabetiyle bilinmektedir. Vladimir Bekhterev, Volga Nehri ile Ural Dağları arasında, Rus İmparatorluğu'nun Vyatka Valiliği'ne bağlı Sorali köyünde doğdu. Bekhterev'in babası bölge polis memuru, annesi bir meclis üyesinin kızıydı, aynı zamanda müzik ve Fransızca dersleri de veren bir yatılı okulda eğitim görmüştü. Bekhterev henüz çok küçükken babası tüberkülozdan öldü. 1867'de Rusya'nın en eski okullarından biri olan Vyatka Cimnazyumuna ve 1873'te St. Petersburg'daki Askeri Tıp Akademisine gitme fırsatı buldu. Daha sonra St. Petersburg Medikal Cerrahi Akademisi'nde eğitim gördü ve burada profesör Jan Lucjan Mierzejewski ile çalıştı. Bekhterev'in nöropatoloji ve psikiyatri disiplinlerine olan ilgisinin ilk ortaya çıktığı yer burasıydı.
Rusya, 1877'de Osmanlı İmparatorluğu ile savaşa girdi. Bekhterev, savaşta cankurtaran bölüğünde gönüllü çalışmak gayesiyle araştırmalarına ara verdi. Savaştan sonra okula döndü. Okula devam ederken, Medic'in İyileştirme Enstitüleri'nde akıl ve sinir hastalıkları kliniğinde genç bir doktor olarak çalıştı. Burada deneysel çalışmalarını yapmaya başladı. 1878'de, St.Petersburg Tıp ve Cerrahi Akademisi'nden Tıp Lisansına benzer bir derece ile mezun oldu. Mezun olduktan sonra beynin anatomisini ve fizyolojisini incelemeye başlamak için fırsat bulduğu ve önemli katkılarına ortam sağlayan St. Petersburg'daki Psikiyatri Kliniğinde çalıştı.
"Bazı ruhsal bozukluk türlerinde sıcaklıkla ilgili klinik araştırmalar" adlı tezle doktorasını aldı. Araştırmaları için aldığı mali destekle Almanya ve Paris'te bulundu. Bu süre içinde Wilhelm Wundt, Paul Emil Flechsig, Theodor Meynert, Carl Friedrich Otto Westphal, Emil du Bois-Reymond ve Jean Martin Charcot gibi hekimlerle temas etme imkanı buldu. Ardından Rusya'ya döndü ve 1893'e kadar Kazan Üniversitesi Psikiyatri Bölümü başkanı olarak çalıştı. Kazan Üniversitesi'nde geçirdiği süre boyunca, nörolojik bilimlere en büyük katkılarından bazılarını yaptı. Sinir sistemini ve beynin yapılarını incelemek için 1886'da Rusya'da ilk deneysel psikoloji laboratuvarını kurdu. Araştırmasının bir sonucu olarak beynin içinde bölgeler olduğuna ve bu bölgelerin her birinin belirli bir işlevi olduğuna inanıyordu. Dahası, sinir bozukluklar ve ruhsal bozukluklar genellikle birbiriyle bağlantılı olarak ortaya çıktığı için bu bozukluklar arasında kesin bir ayrım olmadığına inanıyordu. Kazan Üniversitesi'nde araştırma yaparken Bekhterev, omurganın dejeneratif artriti olan Ankilozan Spondilit veya Bekhterev hastalığını tanımladı. Çığır açan araştırmasının bir sonucu olarak, 1891'de Bekhterev'e Kazan hükümeti tarafından Nöroloji Bilim Derneği'nin açılması ve başkanı olma izni verildi.
"Beyin Fonksiyonları Teorisinin Temelleri", "Öneri ve Toplumsal Yaşamdaki Rolü", "Bilinç ve Sınırları", "Ruh ve Yaşam", "Nesnel Psikoloji", "Özne ve Görevler" adlı çalışmaları yayınladı. Vladimir Bekhterev'in bilime ve özellikle psikolojiye katkıları çok yararlı oldu. Bekhterev, beynin nasıl çalıştığı kadar beynin bölümleri hakkında da bilgi sağladı. Örneğin, hipokampus üzerine yaptığı araştırma, hafızanın işlevi için hayati önem taşıyan beynin en merkezi bölümlerinden biri olarak anlaşılmasına izin verdi. Dahası, psikolojiye etkisi ölçülemezdi. Bekhterev'in çalışmaları, psikolojinin geleceği için zemin hazırladı. Objektif psikoloji ile ilgili fikirleri ve refleksler hakkındaki görüşleri, davranışçılığın temel taşlarından birini oluşturdu.
Bekhterev'in ölümüyle ilgili pek çok gizem vardır. Bekhterev'in 1927'de öldüğü kesin olarak biliniyor, ancak ölümüyle ilgili tartışmalar söz konusu. Bekhterev, Aralık 1927'de Moskova'da düzenlenen Birinci Tüm Rusya Nörologlar ve Psikiyatri Kongresi'nin kurucularından biri olup Kongre'nin Onursal Başkanı olarak atanmıştı. 23 Aralık 1927'de Kongre'de çocuk nörolojisi üzerine ders verdikten sonra, Joseph Stalin'i incelemek için Kremlin'e gitti. Yaklaşık 3 saat sonra bir toplantı için Kongre'ye geri döndü ve oradaki bazı meslektaşlarına şöyle dedi: "Kısa, kuru bir el ile bir paranoyağı inceledim." Ertesi gün, Bekhterev aniden öldü. Ölüm nedeni olarak, intikam almak için Stalin tarafından zehirlendiğine dair söylentiler oluştu. Bekhterev'in 1927 sonbahar ve kış aylarında ve hatta hayatının son günlerine kadar olan düzenli faaliyetleri, bilim adamının 70 yaşını geçmiş olmasına rağmen sağlığının kötüleştiğine dair hiçbir işaret göstermemişti. Üstelik, Bekhterev'in ölümünden sonra Stalin, Bekhterev'in adını ve tüm eserlerini Sovyet ders kitaplarından çıkarttı. Bekhterev Hastalığı aynı zamanda Marie–Strümpell Hastalığı olarak da bilinmekte olup Ankilozan spondiliti içermektedir.
© 2023 Nobel Tıp Kitabevleri