Boerhaave Sendromu

Herman Boerhaave, 31 Aralık 1668 - 23 Eylül 1738 tarihleri arasında yaşamış Hollandalı botanikçi, kimyager, Hıristiyan hümanist ve Avrupa'da şöhreti olan bir doktordu. Klinik eğitimin ve modern akademik hastanenin kurucusu olarak kabul edilir. Venedik'li doktor Santorio Santorio (1561-1636) ile birlikte "fizyolojinin babası" olarak adlandırılır.

Boerhaave, öğrencisi Albrecht von Haller (1708-1777) ile birlikte tıbba kantitatif yaklaşımı getirmiştir. Ayrıca semptomlarla lezyonların ilişkisini göstermekle tanınmaktadır. İdrardan kimyasal olarak üreyi elde eden ilk kişidir. Termometre ölçümlerini klinik uygulamaya koyan ilk doktordur. Sloganı "Simplex sigillum veri" idi: 'Sadelik gerçeğin işaretidir'. Sık sık "Hollandalı Hipokrat" olarak anılmaktadır. Boerhaave, Leiden yakınlarındaki Voorhout'ta doğdu. Bir Protestan papazın oğlu olup gençliğinde ilahiyat okudu ve vaiz olmak istedi. Bununla birlikte, babasının ölümünden sonra burs teklif edildi ve 1689'da felsefe diplomasını aldığı Leiden Üniversitesi'ne girdi.

1709'da botanik ve tıp profesörü oldu. Botanik bilimine, Leiden Botanik Bahçesi'ne yaptığı iyileştirmeler ve ilavelerle ve çok sayıda yayınla hizmet verdi. Yeni bitki türlerini tanımlayan eserler yazdı. 1714'te üniversitenin rektörlüğüne atandığında modern klinik öğretim sistemini tanıttı. Dört yıl sonra kimya başkanlığına da atandı. 1728'de Fransız Bilimler Akademisi'ne ve iki yıl sonra Londra Kraliyet Cemiyeti'ne seçildi. 1729'da sağlığı gittikçe bozuldu, uzun süren ve acı çektiren bir hastalık nedeniyle Leiden'de öldü.

Leiden Üniversitesi onun sayesinde dönemin önemli bir tıp okulu olarak ünlendi. Büyük Petro, Voltaire ve Carl Linnaeus gibi kişiler onun ziyaretçileri arasındaydı. İskoçya'da tıp ve kimyanın gelişimi üzerinde müthiş bir etkisi olmuştur. İngiliz tıp fakülteleri, tıp eğitimi sistemini geliştirdiği için Boerhaave'e önem verdiler. Edinburgh Tıp Okulu'nun her kurucu üyesi Leyden'de okudu ve John Rutherford ve Francis Home da dahil olmak üzere Boerhaave'nin kimya derslerine katıldı. Boerhaave'in Elementa Chemiae kimyadaki ilk metin olarak tanınır.

Boerhaave Hollandalı çağdaşı Baruch Spinoza'yı eleştirdi. Aynı zamanda Isaac Newton'a hayranlık duydu. Boerhaave'in insan vücudu hakkındaki fikirlerinden Fransız matematikçi ve filozof René Descartes büyük ölçüde etkilendi. Boerhaave, vücudu bir makinede bulunan boru benzeri yapılardan oluşmuş olarak tanımladı. Boerhaave'in tıp hakkındaki görüşünü, bu aparat benzeri vücut felsefesini kabul etmesine yol açarak dikkatini hastalıkların mistik açıklamalardan ziyade materyalist çerçevede değerlendirmeye odakladı. Boerhaave, yalnızca geçmiş bulgulara güvenmek yerine, kendi başına sabit sonuçlar aramanın ve bulguları ilk elden deneyimlemenin önemini fark etti. Bu yeni düşünce, Rönesans anatomisini güçlendirdi ve tedavi edici kimya ile ilgili tıbbi aydınlanmaya götüren yeni akıl yürütme kapılarını açtı.

Boerhaave 1724 yılında yoğun geçen bir ziyafet sonrası şiddetli kusmaya bağlı yemek borusunun yırtılması sonrasında ölen Hollandalı amiral Baron Jan van Wassenaer olgusunu Boerhaave sendromu adıyla tanımladı.