Chagas Hastalığı

Carlos Justiniano Ribeiro Chagas (9 Temmuz 1879 - 8 Kasım 1934) doktor, bilim adamı ve bakteriyologdur. 1909 yılında, Rio de Janeiro'daki Oswaldo Cruz Enstitüsü'nde çalışırken Amerikan tripanozomiyazı olarak da bilinen Chagas hastalığını tanımlamıştır. Chagas'ın çalışmaları tıp tarihinde eşsiz bir yere sahiptir. İlkel koşullarda çalışan Chagas, daha önce bilinmeyen bir bulaşıcı hastalığı, patojenini, vektörünü (Triatominae), konağı, klinik belirtilerini ve epidemiyolojisini ayrıntılı olarak tanımladı. Chagas ayrıca, daha sonra AIDS hastalarında pneumocystis pnömonisi ile bağlantılı olduğu için kötü şöhretli olan parazitik mantar cinsi Pneumocystis'i keşfeden ve gösteren ilk kişiydi.

Chagas, Minas Gerais'den kahve çiftçisi olan bir ailenin oğluydu. Itu, São Paulo ve São João del Rei'deki ikinci eğitiminden sonra Ouro Preto'daki Maden Mühendisliği Okuluna kaydoldu, ancak 1897'de o şehirdeki bir hastanenin sahibi olan doktor amcasından etkilenerek Rio de Janeiro Tıp Okulu'na geçti. 1902'de mezun oldu ve ertesi yıl, tanınmış doktor ve daha sonra arkadaşı ve meslektaşı Oswaldo Cruz (1872–1917) tarafından oluşturulan yeni tıbbi araştırma enstitüsünde sıtmanın hematolojisi üzerine çalıştığı bir tezle MD'sini aldı. Chagas, çevre bölgelerde pratisyen hekim olarak kısa bir süre çalıştıktan sonra, São Paulo, Santos liman işçilerini etkileyen sıtma salgınıyla mücadele takımında görev aldı. Orada, evleri böcek ilacı olan pyrethrum'u şaşırtıcı bir başarıyla kullanarak sıtma eradikasyonunu sağladı ve bu uygulaması tüm dünyada sıtmanın önlenmesinin temelini oluşturdu.

1906'da Chagas Rio de Janeiro'ya döndü ve Oswaldo Cruz Enstitüsü'ne katıldı ve hayatının geri kalanında çalışmaya devam etti. 1909'da, enstitü tarafından São Francisco Nehri yakınlarındaki küçük Lassance şehrine, Amazon'daki Belém şehrine yeni bir demiryolunun işçileri arasındaki sıtma salgınıyla mücadele etmek için gönderildi. Sonraki iki yıl boyunca orada kaldı ve kısa süre sonra, Triatoma cinsinin büyük hematofajlı bir böceğiyle, bir tür "suikastçi böceği" veya "öpüşen" böcekle (barbeiro veya "berber") kırsal evlerin tuhaf istilasını gözlemleyebildi (Portekizce, sözde geceleri kurbanlarının yüzlerini ısırarak kan emdiği için). Bu böceklerin bağırsaklarının, Trypanosoma cinsinin yeni bir türü olan kamçılı protozoanları barındırdığını keşfetti ve enfekte böcek tarafından ısırılan marmoset maymunlarına bulaşabileceğini deneysel olarak kanıtlamayı başardı. Chagas bu yeni parazite Oswaldo Cruz adına Trypanosoma cruzi adını verdi.

Chagas, böcek vektörünün insan evlerinde yaygınlığı ve insanları ısırma alışkanlığı nedeniyle parazitin insan hastalığına neden olabileceğinden şüpheleniyordu, bu yüzden kan örnekleri aldı ve 23 Nisan 1909'da ilk kez 3 yaşında bir kızın kanında aynı Tripanosoma parazitini keşfetti. Ayrıca beyin ve miyokardda, hastalıklı insanlarda bazı klinik belirtileri açıklayacak parazitik oluşumlar gözlemledi ve armadillo'nun doğal rezervuarı olabileceğini öne sürerek parazitin önerilen yaşam döngüsünü tanımladı. Yeni hastalığın patolojisi üzerindeki çalışmasını tamamlamak için Chagas, hastalığın akut formunun 27 vakasını tanımladı ve kronik formu sergileyen hastalar üzerinde 100'den fazla otopsi gerçekleştirdi.

Chagas ayrıca Arjantinli doktor Salvador Mazza'yı salgını araştırmaya ikna etti ve bu ikincisi, 1927'de Arjantin'de tripanosoma cruzi varlığının doğrulanmasına ve sonunda hükümetin tedbir almasına yol açtı.

Chagas hastalığı veya Amerikan tripanozomiyazı, Trypanosoma cruzi'nin neden olduğu tropikal parazitik bir hastalıktır. Çoğunlukla Triatominae veya "öpüşen böcekler" olarak bilinen böcekler tarafından yayılır. Belirtiler enfeksiyonun seyri ile değişir. Erken evrede semptomlar tipik olarak mevcut değildir veya hafiftir. Ateş, büyümüş lenf düğümleri, baş ağrıları veya ısırık bölgesinde şişkinlik görülebilir. Dört ila sekiz hafta sonra, tedavi edilmeyen bireyler, çoğu durumda başka semptomlara neden olmayan kronik hastalık evresine girer. Kronik enfeksiyonu olan kişilerin % 45 kadarında ilk hastalıktan 10-30 yıl sonra kalp hastalığı gelişir ve bu da kalp yetmezliğine yol açabilir. Ösefagus ve kolon dilatasyonları ve sinir hasarları eşlik edebilir.

T. cruzi, insanlara ve diğer memelilere öpüşen bir böceğin ısırmasıyla bulaşmaktadır. Hastalık aynı zamanda kan transfüzyonu, organ nakli, parazitlerle kontamine yiyecekler yemek ve dikey geçiş (anneden bebeğine) yoluyla da yayılabilir. Hastalığın erken teşhisi, kandaki parazitin mikroskopla bulunması veya DNA'sının polimeraz zincir reaksiyonu ile saptanmasıdır. Kronik hastalık, kanda T. cruzi için antikor bulunarak teşhis edilir.