Tüm girdiler
Prensip / YasaFizyoloji·Sayfa 345

Hagen-Poiseuille Denklemi

Gotthilf Heinrich Ludwig Hagen (3 Mart 1797 - 3 Şubat 1884) akışkanlar dinamiği, hidrolik mühendisliği ve olasılık teorisine önemli katkılarda bulunan bir Alman inşaat mühendisiydi. Hagen, Königsberg, Doğu Prusya'da dünyaya geldi. Babası devlet memuruydu ve annesi, Königsberg Üniversitesi İlahiyat profesörü, konsistoryal meclis üyesi ve astronom Christian Reccard'ın kızıydı. Lisede matematikte umut vaat etti ve amcası Karl Gottfried Hagen'in fizik ve kimya profesörü olduğu Königsberg Üniversitesi'nde okumaya devam etti.

1816'da Hagen, Friedrich Wilhelm Bessel ile matematik ve astronomi okumaya başladı, ancak 1818'de teorik bilimden çok uygulamalı bilimlere ilgi duyduğu için inşaat mühendisliği okumaya karar verdi. Yine de hayatı boyunca Bessel ile yakın temas halinde kaldı. 1819'da mezun olduktan sonra genç bir mühendis (Baukondukteur) olarak işe başladı. Ana sorumluluğu hidrolik mühendisliği ve su yönetimiydi. 1822'de inşaat ustası (Baumeister) olarak nitelendirilmek için Berlin'de eyalet sınavına girdi. Avrupa gezilerinde ziyaret ettiği çeşitli hidrolik yapılar hakkında yayınlarıyla tanındı. 1824'te Königsberg'deki ticaret topluluğu tarafından bina müdürü (Baukondukteur) olarak atandı ve 1825'te Danzig (Gdańsk) için hükümet bina görevlisi yardımcısı (Regierungs- und Baurat) oldu. Bir yıl sonra, liman ve iskele yapımından sorumlu olduğu Pillau'da liman inşaatı müfettişi (Hafenbauinspektor) olmak üzere yer değiştirdi.

1830'da, Berlin'deki en yüksek inşaat yönetimine (Oberbaudeputation) katıldı ve 1831'de baş hükümet bina araştırmacısı (Oberbaurat) oldu. 1834'ten 1849'a kadar Berlin'deki Bauakademie ve Birleşik Topçu ve Mühendislik Okulu'nda hidrolik mühendisliği profesörü olarak ders verdi. Hagen, hidrolik mühendisliğinin matematiksel ve teorik yönlerini vurgulamakta alışılmadıktı. Özellikle arazi etüdü için olasılık hesabını kullanmakla ilgilendi ve bu ilgi olasılık teorisine katkılarına yol açtı. 2 Ağustos 1836 tarihli Bessel'e yazdığı bir mektupta Hagen, temel hatalar hipotezini sundu ve gözlemsel hatalar için bir Gauss dağılımı çıkardı. Bu fikir, olasılık teorisi ve en küçük kareler tekniklerini inşaata ve araştırma ve ters olasılık ifadelerine dayalı olmayan bir hata kanunu ortaya çıkardı.

1849'da Frankfurt Ulusal Meclisi'ne uzman danışman (Sachverständiger) ve 1850'de Prusya Ticaret Bakanlığı'nda uzman konsey üyesi (Vortragenden Rat) olarak atandı. Hagen, çok sayıda Alman nehir ve limanının gelişiminin planlanmasında belirleyici bir rol oynadı. Prusya Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, onu 1855'te Wilhelmshaven'ın planlamasını denetlemesi için atadı. Hagen, Ticaret Bakanlığı'ndaki görevinden ayrıldı ve Jade Körfezi'ndeki liman inşaatı komisyonunun başkanı oldu. Uluslararası üne sahip iki uzmanın tasarımlarını reddettikten sonra 29 Mayıs 1856'da Prusya Amiralliği'ne kendi tasarımını önerdi. Bu liman tasarımı, Prusya Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'nın gereksinimlerini karşıladı, ancak daha sonra genişletme ve eklemelere de izin verdi. Tasarım 25 Haziran 1856'da kabinenin emriyle onaylandı. Planlamanın tamamlanmasının ardından 12 Ağustos 1856'da Prusya Ticaret Bakanlığı'na döndü. 1863'te Hagen, hidrolik mühendisliği üzerine ansiklopedik el kitabını yayınladı. Bu, kıyı koruma için en son teknolojiyi temsil etti ve Almanya'da kıyı mühendisliği için on yıllar boyunca kılavuz oldu. 1866'da Hagen, Hidrolik Mühendisliği Bölümü'nde baş müdür (Oberbaudirektor) ve Ticaret Bakanlığı'nda (Baudeputation) bayındırlık işleri bölümü başkanlığına (Vorsitzenden) terfi etti. 1869'da kıdemli ulusal bina müdürü (Oberlandesbaudirektor) oldu. Bu rol, Prusya ve diğer Alman devletlerindeki büyük su ve liman işlerinin sorumluluğunu içeriyordu. Bu görevi 1875'te emekli olana kadar sürdürdü. 1872'de bir iş gezisinde kaza geçirdi ve sonraki dönemde yürüyemedi. Hagen 1884 yılında öldü.

Sayfa 345·Adını Tıbba Yazdıranlar·Prof. Dr. Akif Turhan Kürüm
Bu girdilerdeki içerikler Wikipedia başta olmak üzere kamuya açık kaynaklardan derlenmiş ve editöryal katkıyla sunulmuştur.

© 2023 Nobel Tıp Kitabevleri