Jarisch-Herxheimer Reaksiyonu

Adolf Jarisch (15 Şubat 1850 - 21 Mart 1902) zührevi hastalıkların bakımında ve teşhisinde uzmanlaşmış Avusturyalı dermatologdur. Sifiliz tedavisinin ardından belirttiği enflamatuar bir yanıt olan Jarisch-Herxheimer reaksiyonu, kısmen onun adını almıştır. Jarisch, tanınmış bir farmakolog olan Adolf Jarisch Jr.'ın babasıdır.

Viyana'da doğan Jarisch, orada tıp okudu ve ardından Ferdinand von Hebra'nın dermatoloji kliniğinde çalıştı. 1888'de Innsbruck Üniversitesi'nde dermatoloji ve sifiloloji doçenti oldu. 1892'de Graz Üniversitesi'nde dermatoloji kliniğinin başkanlığını yaptı. 1901'de Graz'da profesör oldu.

Jarisch, bazı sifilitik hastaların cıva ile tedavi edildikten hemen sonra beklenmedik bir şekilde hastalandığını ve cilt lezyonlarının kötüleştiğini fark etti. Hastalar ateş, mide bulantısı ve kusma yakınmaları tanımlıyorlardı. Deri lezyonlarının kötüleşmesi sonrasında, hastalık 2-3 gün kadar sürdükten sonra cilt lezyonları gerilemeye başlamaktaydı.

Jarisch-Herxheimer reaksiyonu aynı zamanda sıklıkle tekrarlayan ateşlerin tedavisi ile de ortaya çıkan bir reaksiyona da verilen isimdir. Genellikle ilk dozdan sonraki birkaç saat içinde başlar ve başlangıçta sıcaklık artışı, nabız hızı ve kan basıncında yükselmeye neden olur, ardından şokla sonuçlanabilecek belirgin bir vazodilatasyon ve aşırı terleme eşlik eder.

Karl Herxheimer (26 Haziran 1861 - 6 Aralık 1942) Alman-Yahudi dermatologdur. Freiburg, Strasbourg ve Würzburg üniversitelerinde tıp okudu ve doktorasını 1885'te serebral sifiliz üzerine bir tezle aldı. Mezun olduktan sonra Frankfurt am Main'deki Patoloji Enstitüsü'nde Karl Weigert ve Breslau'daki üniversite cilt kliniğinde Albert Neisser yanında asistan olarak bulundu. Daha sonra ağabeyi Salomon Herxheimer ile Frankfurt'ta çalıştı ve 1894'te belediye dermatoloji kliniğinin müdürü olarak görev yaptı. Paul Ehrlich ile birlikte Frankfurt Üniversitesi'nin kurulmasında etkili oldu. 1914'te yeni üniversitede deri ve zührevi hastalıklar profesörü oldu. Ağustos 1942'de 81 yaşındayken Theresienstadt toplama kampına götürüldü ve burada birkaç ay sonra öldü.

Herxheimer, Lyme hastalığının sonraki aşamalarıyla ilişkili dermatolojik bir bozukluk olan acrodermatitis chronica atrophicans'ın ilk tanımını yaptı. Bu duruma bazen "Pick-Herxheimer hastalığı" adı da verilir ve ortak tanımlayan Philipp Josef Pick ile birlikte adlandırılır. Adı, sifilizi tedavi etmek için salvarsan, antibiyotik veya cıva gibi ajanları kullanırken gelişen inflamatuar bir reaksiyon olan Jarisch-Herxheimer reaksiyonunda, Avusturyalı dermatolog Adolf Jarisch ile birlikte anılmaktadır.

Antibiyotik tedavisi sırasında vücuttaki zararlı mikroorganizmaların ölmesiyle salınan endotoksin benzeri ürünlerin yol açtığı bir reaksiyondur. Etkili antimikrobiyal tedavi bakteriyel hücre zarlarının parçalanması sonrasında bakteriyel toksinlerin kan dolaşımına salınmasına ve bunun sonucunda sistemik bir enflamatuar tepkiye neden olur. Jarisch-Herxheimer reaksiyonu kan basıncında önemli bir düşüşe ve dolayısıyla akut uç organ hasarına neden olabileceğinden yaşamı tehdit edebilir.