Johann Nathanael Lieberkühn (5 Eylül 1711, Berlin - 7 Ekim 1756, Berlin) Alman doktordur. Lieberkühn başlangıçta teoloji eğitimi aldı, ardından fiziğe, özellikle de mekanik fizik üzerine yöneldi. Ancak bir müddet sonra tıb eğitimine başladı. 1739'da önce Leiden'e ve ardından bir yıl sonra Londra ve Paris'e geçti. Bunun ardından, Kutsal Roma İmparatorluğu'nda tıp öğretimini ve bilimini geliştirmekle görevli kurum olan Collegium medico-chirurgicum'un bir üyesi olarak profesör ve hekim olarak çalışmak üzere Berlin'e döndü.
Fizyolojik çalışmalarının yanı sıra, Lieberkühn en çok tıbbi numuneler hazırlamasıyla tanınıyordu. Bu örnekler on dokuzuncu yüzyıla kadar özellikle Moskova'da kullanımdaydı ve her biri başyapıt olarak sunuluyordu. Örnekleri, esas olarak balmumu içeren sıvıları vücut boşluklarına enjekte ederek hazırlıyordu. Nispeten dayanıklı şekiller oluşturdu. Bağırsak bezleri olan Lieberkühn Kriptaları (mahzenleri) onun adıyla adlandırılmıştır. Bunları ilk olarak 1745 yılında "De fabrica et actione vollorum intestinorum tenuium hominis'te" ayrıntılı olarak anlattı. Bunun ötesinde Lieberkühn, Amsterdam'da ilk kez gördüğü ışık mikroskobunu daha da geliştirerek optik aletler üretti. Kan damarlarını incelemek için kullandığı özel mikroskoplarına çağdaşları tarafından "Wundergläser", "harika gözlükler" deniyordu. 1755'te Lieberkühn, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'nin yabancı üyesi seçildi.
Lieberkühn Kriptaları, ince ve kalın bağırsak mukozasında çok sayıda bulunan bağırsak bezleridir. Tubuler yapıdaki bu bezler villusların tabanındaki lamina propriaya uzanırlar. Bu bezleri oluşturan hücreler enterositler (su ve elektrolitleri emen), kök hücreler, absortif (emici) hücreler, Goblet hücreleri (mukus salgılayan), Paneth hücreleri (anti-mikrobiyal peptitleri salgılayan) ve enteroendokrin (hormon salgılayan) hücreleridir.
© 2023 Nobel Tıp Kitabevleri