Tüm girdiler
AnatomiHistoloji·Sayfa 547

Malpighi Cisimciği

Marcello Malpighi (10 Mart 1628 - 29 Kasım 1694) İtalya yakınlarındaki Crevalcore'da doğdu. "Mikroskopik anatomi ve histolojinin kurucusu, fizyoloji ve embriyolojinin babası" olarak anılan İtalyan biyolog ve doktordur. Malpighi'nin adı, Malpighian cisimcikleri ve böbreklerin Malpighian piramitleri ve Malpighian tübül böcek sistemi gibi biyolojik boşaltım sistemi ile ilgili çeşitli fizyolojik özelliklerde geçmektedir. Dalak lenfoid nodüllerine genellikle "dalağın Malpigh gövdeleri" veya Malpighian korpüskülleri denir.

Botanik ailesi Malpighiaceae'ye da onun adı verilmiştir. Hayvanlarda kılcal damarları ilk gören kişiydi ve William Harvey'in dikkatinden kaçan atardamarlar ve toplardamarlar arasındaki bağlantıyı keşfetti. Malpighi, Jan Swammerdam'dan sonra kırmızı kan hücrelerini mikroskop altında gözlemleyen ilk insanlardan biriydi. "De polypo cordis" (1666) adlı tezi, kan bileşiminin yanı sıra kanın nasıl pıhtılaştığını anlamak için de önemliydi. Bu yazıda Malpighi, kan pıhtısı biçiminin kalbin sağ tarafında kalbin sol tarafına karşı nasıl farklı olduğunu açıklamıştır.

Mikroskop kullanımı, Malpighi'nin omurgasızların nefes almak için akciğerleri değil, derilerinde trakea adı verilen küçük delikler kullandığını keşfetmesini sağladı. Malpighi ayrıca beynin anatomisini inceledi ve bu organın bir bez olduğu sonucuna vardı. Malpighi hem bitkiler hem de hayvanlar hakkında geniş bilgiye sahip olduğundan, her ikisinin de bilimsel çalışmasına katkıda bulundu. Londra Kraliyet Cemiyeti, 1675 ve 1679'da botanik ve zoolojik eserlerinin iki cildini yayınladı. Bitkiler üzerinde yaptığı çalışmalar, bitkilerin ipek solucanı gibi böceklerde gördüklerine benzer tübüllere sahip olduğu sonucuna götürdü (mikroskobu kullanarak muhtemelen bitkilerin karbon dioksit ile oksijen alışverişinde bulunduğu stomayı gördü).

Küçük atardamarları, küçük toplardamarlara bağlayan kılcal damar ağını tanımladı. Malpighi, boş zamanlarını anatomik çalışmalara ayırmaya karar verdi. Her ne kadar çalışmalarının bir kısmını viviseksiyon ve diğerlerini cesetlerin diseksiyonu yoluyla yapmasına rağmen, en açıklayıcı çabaları mikroskop kullanımına dayanmaktadır. Bu çalışmalar sonucu deri tabakası (Malpighi tabakası) ve böbreklerdeki ve dalaktaki iki farklı Malpighian korpusunun yanı sıra böceklerin boşaltım sistemindeki Malpighian tübülleri de dahil olmak üzere birçok mikroskopik anatomik yapı Malpighi'nin adını aldı. Malpighi kurbağa akciğerlerinde kılcal yapılar gözlemledi. Ayrıca mikroskopu cilt, böbrekler ve karaciğer ile ilgili çalışmaları için de kullandı. Örneğin, siyahi bir erkeğin otopsisi sonrası, siyah tenin kökeninin keşfinde çığır açan bir ilerleme yaptı. Siyah pigmentin cildin hemen altındaki bir tabaka ile ilişkili olduğunu buldu. Malpighi'nin bitki ve hayvanların yaşam döngüsü hakkındaki araştırmaları onu üreme konusuna yönlendirdi. Civciv embriyosunun gelişimi, bitkilerde tohum gelişimi (limon ağacı gibi) ve tırtılların böceklere dönüşümü üzerine çalışmalar yaptı ve onları ayrıntılı olarak resimledi. Felsefe, fizik alanında da bilgili ve yetkindi. 29 Eylül 1694'te 66 yaşında Roma'da beyin kanamasından öldü. İsteği üzerine kendisine otopsi yapıldı.

Malpigi korpüskülü olarak adlandırılan en az iki anatomik yapı vardır.

Malpigi böbrek korpüskülleri, nefronda bulunan, bowman kapsülü ve glomerulus kılcal yumağının oluşturduğu yapıya denir.

Malpigi Korpüskülü (beyaz pulpa), dalak dokusunun yaklaşık %25'ini kapsayan dalağın bölgeleri için kullanılan histolojik bir tanımdır (bu alan kesitte onu çevreleyen kırmızı pulpadan daha beyaz görünür). Beyaz pulpa tamamen lenfoid dokudan oluşur. Özgül olarak, beyaz pulpa farklı işlevlere sahip birkaç alanı kapsar. Periarteriolar lenfoid kılıflar (PALS) tipik olarak dalağın arteriol kaynağı ile ilişkilidir; T lenfositleri içerirler. B lenfositleri olan lenf folikülleri, PALS ile kırmızı pulpayı sınırlayan marjinal bölge arasında bulunur. IgM ve IgG2 bu bölgede üretilir. Bu moleküller, hücre dışı organizmaların, özellikle kapsüllenmiş bakterilerin opsonizasyonunda rol oynar.

Beyaz pulpa ile kırmızı pulpa arasında marjinal bölge bulunur. Kırmızı pulpa yakınında, merkezi arteriyolden daha uzakta bulunur. Dendritik hücreler ve makrofajlar gibi antijen sunan hücreler (APC'ler) içerir. Beyaz pulpanın makrofajlarından bazıları, metalofilik makrofajlar olarak bilinen özel bir türdendir.

Sayfa 547·Adını Tıbba Yazdıranlar·Prof. Dr. Akif Turhan Kürüm
Bu girdilerdeki içerikler Wikipedia başta olmak üzere kamuya açık kaynaklardan derlenmiş ve editöryal katkıyla sunulmuştur.

© 2023 Nobel Tıp Kitabevleri