Mendel Kanunları

Gregor Johann Mendel (20 Temmuz 1822 - 6 Ocak 1884) meteorolog, matematikçi, biyolog, Augustinian rahibi ve St. Brno, Moravya'da kilise başkanıydı. Mendel, Avusturya İmparatorluğunun Silezya bölgesinde (bugünkü Çek Cumhuriyeti) Almanca konuşan bir ailede doğdu ve modern genetik biliminin kurucusu olarak ölümünden sonra tanındı. Çiftçilerin bin yıldır hayvanların ve bitkilerin melezlenmesinin bazı istenen özellikleri destekleyebileceğini bilmelerine rağmen, Mendel'in 1856 ile 1863 yılları arasında yaptığı bezelye bitkisi deneyleri, günümüzde Mendel kalıtım yasaları olarak anılan kalıtım kurallarının çoğunu oluşturdu.

Mendel bezelye bitkilerinin yedi özelliği ile çalıştı: bitki boyu, bakla şekli ve rengi, tohum şekli ve rengi ve çiçek konumu ve rengi. Örnek olarak tohum rengini alan Mendel, gerçek bir sarı bezelye ile gerçek bir yeşil bezelye melezlendiğinde yavrularının her zaman sarı tohumlar ürettiğini gösterdi. Bununla birlikte, sonraki nesilde, yeşil bezelye, 1 yeşil ila 3 sarı oranında yeniden ortaya çıktı. Bu fenomeni açıklamak için Mendel, belirli özelliklere atıfta bulunarak "çekinik" ve "baskın" terimlerini icat etti. Önceki örnekte, ilk evlatlık nesilde ortadan kaybolmuş gibi görünen yeşil özellik çekinik (resesif) ve sarı baskındır (dominanat). Bir organizmanın özelliklerini tahmin edilebilir şekilde belirlemede, görünmez "faktörlerin" --şimdi gen olarak adlandırılan-- eylemlerini gösteren çalışmasını 1866'da yayınladı. Mendel'in çalışmasının önemi, yasalarının yeniden keşfedilmesiyle 20. yüzyılın başlangıcına kadar (otuz yıldan fazla) anlaşılmadı. Erich von Tschermak, Hugo de Vries ve Carl Correns, 1900'de Mendel'in deneysel bulgularından birkaçını bağımsız olarak doğrulayarak modern genetik çağını başlattılar.

Anton ve Rosine (Schwirtlich) Mendel'in oğluydu ve Veronika adında bir ablası ve Theresia adında bir küçük kız kardeşi vardı. En az 130 yıldır Mendel ailesine ait olan bir çiftlikte yaşadılar ve çalıştılar. Mendel, çocukluğu boyunca bahçıvan olarak çalıştı ve arıcılık okudu. Genç bir adam olarak Opava'daki gymnasiuma gitti. Gymnasiumda okurken hastalık nedeniyle dört ay izin almak zorunda kaldı. 1840'tan 1843'e kadar Olomouc Üniversitesi Felsefe Enstitüsünde pratik ve teorik felsefe ve fizik okudu ve hastalık nedeniyle bir yıl daha izin aldı. Ayrıca çalışmaları için maddi olarak mücadele etti ve Theresia ona çeyizini bile verdi. Mendel ise daha sonra Theresia'nın ikisi doktor olan üç oğluna yardım etti. Kısmen rahip oldu, çünkü kendisi için ödeme yapmak zorunda kalmadan eğitim almasını sağladı. Mücadele eden bir çiftçinin oğlu olarak, manastır hayatı, sözleriyle, onu "bir geçim yolu hakkında sürekli endişeden" kurtardı. Doğumunda Johann Mendel olarak adlandırılsa da Augustinian rahiplerine katıldığında ona Gregor adı verildi.

Mendel, Felsefe Fakültesi'ne girdiğinde, Doğa Tarihi ve Tarım Bölümü'nde bitki ve hayvanların, özellikle de koyunların kalıtsal özelliklerinin kapsamlı araştırmasını yapan Johann Karl Nestler tarafından eğitildi. Fizik öğretmeni Friedrich Franz'ın tavsiyesi üzerine Mendel, Brno'daki Augustinian St Thomas Manastırı'na girdi ve rahip olarak eğitimine başladı. Mendel yedek lise öğretmeni olarak çalıştı. 1850'de sınavlarının üç bölümünün sonuncusu olan sözlü bölümünde sertifikalı bir lise öğretmeni olmak için başarısız oldu. 1851'de Abbot Cyril František Napp desteğinde öğrenim görmesi için Viyana Üniversitesi'ne gönderildi, böylece daha resmi bir eğitim alabildi. Viyana'da fizik profesörü Christian Doppler'dı (Doppler etkisini bulan). Mendel, 1853'te fizik öğretmeni olarak manastırına döndü. 1856'da sertifikalı öğretmen olmak için sınava girdi ve yine sözlü bölümünde başarısız oldu. 1867'de manastırın başrahibi olarak Napp'ın yerini aldı.

1868'de başrahip olarak atandıktan sonra, idari sorumluluklarla, özellikle de dini kurumlara özel vergiler uygulama girişimi konusunda sivil hükümetle olan anlaşmazlıklar yüzünden baskı altında idi. Bu görevlere aşırı yüklendiği için bilimsel çalışması büyük ölçüde sona erdi. Mendel, 6 Ocak 1884'te 61 yaşında, Brno, Moravya, Avusturya-Macaristan'da (şimdi Çek Cumhuriyeti) kronik nefritten öldü. Çek besteci Leoš Janáček cenazesinde org çaldı. Ölümünden sonra, sonraki başrahip, vergilendirme konusundaki anlaşmazlıkları sona erdirmek için Mendel'in koleksiyonundaki tüm kağıtları yaktı.

"Modern genetiğin babası" olarak bilinen Gregor Mendel, manastırının 2 hektarlık (4,9 dönüm) deney bahçesinde bitkilerdeki çeşitliliği incelemeyi seçti. 1856 ile 1863 yılları arasında, çoğu bezelye bitkisi (Pisum sativum) olan 28.000 bitki yetiştirdi ve inceledi. Deneyleri, onu iki genelleme yapmaya yöneltti: Ayrışma Yasası ve daha sonra Mendel'in Miras Yasaları olarak anılacak olan Bağımsız Çeşitlilik Yasası. Mendel, kalıtım üzerine çalışmalarına önce fareler kullanarak başladı. O dönem St. Thomas Manastırı'ndaydı, ancak piskoposu, keşişlerinden birinin hayvan cinselliği ile ilgili çalışmasından hoşlanmadı, bu yüzden Mendel bitkilere geçti. Mendel ayrıca tasarladığı arı kovanlarını kullanarak kendisi için inşa edilen bir arı evinde arı yetiştirdi. Ayrıca 1865'te Avusturya Meteoroloji Topluluğu'nu kurarak astronomi ve meteoroloji okudu. Mendel'in açıkladığı bulgular daha sonraki dönemlerde istatistiki olarak incelendiğinde, sonuçların tanımladığı gibi olduğuna dair kuşkular içermektedir. Ancak kişisel genel değerlendirmesinin genetik bilimine zemin hazırladığı da inkar edilememektedir.