James Parkinson (11 Nisan 1755 - 21 Aralık 1824) İngiliz cerrah, eczacı, jeolog, paleontolog ve siyasi eylemcidir. 1817 yılında "An assay on the Shaking Palsy" adlı makalesinde tanımladığı "paralisis agitans" bilinen en önemli çalışmasıdır ve 1817'de Jean-Martin Charcot tarafından Parkinson hastalığı olarak yeniden adlandırılmıştır.
James Parkinson Shoreditch, Londra'da doğdu. Londra'daki Hoxton Meydanı'nda çalışan bir eczacı ve cerrah olan John Parkinson'ın oğlu olup beş kardeşin en büyüğüyü idi. 1784 yılında City of London Corporation tarafından cerrah olarak onaylandı.
Gelişen tıbbi uygulamasına ek olarak, jeoloji ve paleontolojinin yanı sıra güncel siyasetle de ilgiliydi. Parkinson, mağdurların güçlü bir savunucuydu ve Pitt hükümetinin açık sözlü bir eleştirmeni oldu. Çeşitli sosyal ve devrimci durumlara dahil olmasıyla dikkat çekti. Fransız Devrimi sonrası dönemde yaklaşık 20 siyasi broşür yayınladı. İngiltere siyasi kargaşa içindeydi. Kendi adıyla veya "Eski Hubert" takma adı altında yazarak radikal sosyal reformlar ve evrensel oy hakkı için çağrıda bulundu. Parkinson, yıllık meclis kurumu olan Avam Kamarası'nda halkın temsil edilmesi çağrısında bulundu. Londra Yazışma Derneği ve Anayasal Bilgi Toplumu da dahil olmak üzere birçok gizli siyasi toplumun üyesiydi. 1794 yılında Kral III. George'a suikast düzenleyecek bir komploda adı geçti, ancak aleyhine hiçbir suçlama getirilmedi.
Parkinson, çalkantılı politik yaşamını bıraktıktan sonra mesleğine geri döndü ve 1799 ile 1807 arasında, 1805'te gut çalışması da dahil olmak üzere çeşitli tıbbi eserler yayınladı. Parkinson, nüfusun genel sağlığını ve refahını iyileştirmekle ilgileniyordu. İnsanların sağlığı ve refahı için bir gayret gösteren çeşitli tıbbi önerilerde bulundu. 1812 yılında İngilitere'de apandisit perforasyonun ölüm nedeni olduğu gösterilen, ilk tanımlanan apandisit vakasında oğluna ameliyatta yardım etti. Parkinson, adını taşıyan hastalığın belirtileri olan altı kişiyi sistematik olarak tanımlayan ilk kişiydi. Parkinson, bu hastalardaki titremelerin servikal omurilikteki lezyonlardan kaynaklandığını yanlışlıkla öne sürmüştü.
Parkinson ilgisi yavaş yavaş tıptan doğaya, özellikle de nispeten yeni jeoloji ve paleontoloji alanlarına dönüştü. 18. yüzyılın ikinci bölümünde fosil örnekleri ve çizimleri toplamaya başladı. Fosil bitki ve hayvanlarını toplamak ve gözlemlemek için çocuklarını ve arkadaşlarını gezilere götürdü. Fosil tanıma ve yorumlama hakkında daha fazla bilgi edinme girişimleri sonucu mevcut yazılı belge eksikliği nedeniyle hayal kırıklığına uğradı, bu yüzden fosil çalışmalarına kendi tesbit ve görüşlerini yazdı. 1804 yılında Eski Dünya'nın Organik Kalıntıları'nın ilk cildi yayınlandı. Gideon Mantell bunu "tanıdık ve bilimsel bir fosil anlatımı ilk denemesi" olarak övdü. 1808'de ikinci bir cilt ve 1811'de üçüncüsü yayınlandı. Parkinson, her cildi resimledi ve kızı Emma bazı plakaları boyadı. Plakalar daha sonra Gideon Mantell tarafından yeniden kullanıldı. Parkinson ayrıca William Nicholson'un "Doğal Felsefe, Kimya ve Sanat Dergisi" ve "Jeolojik Toplumun İşlemleri" nin birinci, ikinci ve beşinci ciltlerinde birçok makale yazdı. Daha popüler bir eser olan 1822'de tek ciltlik Oryctology Anahatları'nı yazdı.
Parkinson geçirdiği felçten sonra 21 Aralık 1824'te öldü. Dünya Parkinson Günü her yıl 11 Nisan doğum gününde kutlanmaktadır. Adı hastalığa ek olarak "amonit Parkinsonia parkinsoni", "krinoid Apiocrinus parkinsoni", salyangoz "Rostellaria parkinsoni" ve "Nipa parkinsoni ağacı" gibi çeşitli fosil organizmaların adıyla anılmaktadır. Portresi mevcut değildir. Adının anıldığı resim bir dişçiye ait olup Parkinson fotoğrafın keşfinden önce ölmüştür ve kendisi ile ilgili litograf ve tablo bulunmamaktadır.
Parkinson Hastalığı (PH), beynin substantia nigra adı verilen belirli bir bölgesinde ağırlıklı olarak dopamin üreten ("dopaminerjik") nöronları etkileyen nörodejeneratif bir bozukluktur. Belirtiler genellikle yıllar içinde yavaş gelişir. Semptomların ilerlemesi, hastalığın çeşitliliği nedeniyle genellikle bir kişiden diğerine göre biraz farklıdır. Titreme, bradikinezi, uzuv sertliği, yürüme ve denge sorunları görülür. PH'lı birçok insanda depresyon, anksiyete ve apati ile bilişsel ve davranışsal sorunlar da ortaya çıkabilir. Parkinson hastalığı demansı, hastalığın ileri evrelerinde yaygın hale gelir. Ayrıca uyku ve duyu sistemlerinde problem yaşayabilirler. Hastalığın motor semptomları, orta beynin bir bölgesi olan substantia nigra'daki hücrelerin ölümünden kaynaklanır ve dopamin eksikliğine yol açar. Bu hücre ölümünün nedeni tam olarak anlaşılamamıştır, ancak nöronlardaki Lewy cisimciklerine yanlış katlanmış proteinlerin birikmesini içerir.
© 2023 Nobel Tıp Kitabevleri