Tüm girdiler
Araç / TeknikEnfeksiyon·Sayfa 732

Sabin Çocuk Felci Aşısı

Hilary Koprowski (5 Aralık 1916 - 11 Nisan 2013), dünyanın ilk etkili canlı çocuk felci aşısını üreten, Amerikan-Polonyalı virolog ve immünologdur. Hilary Koprowski Varşova'da eğitimli, asimile olmuş bir Yahudi ailede dünyaya geldi. Babası İmparatorluk Rus Ordusu'nda görevli, annesi ise diş hekimiydi. Varşova'nın Mikołaj Rej Ortaokuluna gitti ve on iki yaşından itibaren Varşova Konservatuarı'nda piyano dersleri aldı. 1939'da Varşova Üniversitesi'nden tıp diploması alarak mezun oldu. Ayrıca Varşova Konservatuarı'ndan ve 1940'ta Roma'daki Santa Cecilia Konservatuarı'ndan müzik derecesi aldı. Bilimsel araştırmayı hayatının eseri olarak kabul etti, ama asla müzikten vazgeçmedi ve birkaç müzik eseri besteledi. Temmuz 1938'de tıp fakültesindeyken, Irena Grasberg ile evlendi. 1939'da, Almanya'nın Polonya'yı işgal etmesinin ardından Koprowski doktor eşi ile birlikte İngiltere'nin Manchester kentindeki Koprowski aile şirketi bağlantılarını kullanarak ülkeden kaçtı. Hilary, bir yıl Santa Cecilia Konservatuarı'nda piyano eğitimi aldığı Roma'ya eşi ise Fransa'ya gitti. Eşi Fransa'da ilk çocuğunu doğurdu ve bir psikiyatri hastanesinde doktor olarak çalışmaya başladı.

1940 yılında Fransa'nın Almanya tarafından istila edileceği olasılığı doğduğunda anne ve bebek Fransa'dan kaçtılar ve Koprowski'nin Rockefeller Vakfı için Rio de Janeiro'da çalıştığı Brezilya'ya gittiler. Birkaç yıldır yaptığı araştırma alanı sarı hummaya karşı bir canlı virüs aşısı bulmaktı. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Koprowskis, New York Pearl River'a yerleşti ve burada Hilary, Amerikan Siyanamid'in ilaç bölümü olan Lederle Laboratories'de araştırmacı olarak işe alındı. Burada, ilk oral çocuk felci aşısının oluşturulmasına yol açan çocuk felci deneylerine başladı. Koprowski, 1957-1991 yılları arasında Wistar Enstitüsü müdürü olarak görev yaptı ve bu süre zarfında Wistar, aşı araştırması için uluslararası tanınırlık kazandı ve Ulusal Kanser Enstitüsü Kanser Merkezi oldu. Koprowski, 11 Nisan 2013'te 96 yaşında pnömoni nedeniyle öldü.

Lederle Laboratuvarlarında Koprowski, ağızdan uygulanan zayıflatılmış bir çocuk felci virüsüne dayanarak dünyanın ilk çocuk felci aşısını yarattı. Potansiyel bir çocuk felci aşısını araştırırken, öldürülen virüslerden ziyade zayıflatılmış (virülan olmayan hale getirilmiş) canlı virüslere odaklanmıştı (ikincisi, daha sonra Jonas Salk tarafından geliştirilen enjekte edilen aşının temeli oldu). Koprowski canlı aşıyı daha güçlü etkiye sahip olarak gördü, çünkü virüs doğrudan bağırsak sistemine girdi ve ömür boyu bağışıklık sağlayabilirken, Salk aşısı güçlendirici tekrar aşılama gerektirmekteydi. Koprowski, çocuk felci aşısını, çocuk felcine duyarlı Yeni Dünya türü olan pamuklu bir sıçan Sigmodon hispidus'un beyin hücrelerinde virüsü zayıflatarak geliştirdi. Aşı, Ocak 1948'de kendisine ve 27 Şubat 1950'de, New York'un Rockland İlçesi'ndeki engelli kişilerin yaşadığı Letchworth Köyü'nde 20 çocuğa uyguladı. 20 çocuğun 17'sinde çocuk felci virüsü antikorları gelişti - diğer üçünde zaten antikorlar vardı - ve hiçbir çocukta komplikasyon gelişmedi. 10 yıl içinde aşı dört kıtada kullanılır hale geldi.

Albert Sabin'in zayıflatılmış canlı virüs çocuk felci aşısı ile yaptığı ilk çalışma, Sabin'in Koprowski'den aldığı zayıflatılmış çocuk felci virüsünden geliştirilmişti. Çocuk felci aşısı üzerindeki çalışmalarına ek olarak Koprowski (Stanley Plotkin ve Tadeusz Wiktor ile birlikte) kuduza karşı iyileştirilmiş bir aşı üzerinde önemli çalışmalar yaptı. Grup 1960'larda Wistar Enstitüsü'nde HDCV kuduz aşısını geliştirdi. 1980 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde kullanıma girdi.

Albert Bruce Sabin (26 Ağustos 1906 - 3 Mart 1993) en iyi oral polio aşısını geliştirmekle tanınan ve hastalığın neredeyse ortadan kaldırılmasında önemli bir rol oynayan Polonya-Amerikalı tıp araştırmacısıydı. 1969-72 yıllarında İsrail'deki Weizmann Bilim Enstitüsü Başkanlığı yaptı. Sabin, Polonyalı-Yahudi ebeveynlerin yaşadığı, o dönemde Rus İmparatorluğu'nun yönetimindeki Białystok'ta doğdu. 1921'de ailesiyle Belçika'nın Antwerp kentinden New York'a göç etti. 1930'da Amerika Birleşik Devletleri vatandaşlığına geçti ve adını Bruce Sabin olarak değiştirdi. New Jersey Paterson'daki liseden mezun oldu.

Sabin üniversiteye dişhekimliği eğitimiyle başladı, ancak sonra viroloji ile ilgilendi ve ana dallarını değiştirdi. 1928'de bilim lisans derecesini ve 1931'de New York Üniversitesi'nden tıp diplomasını aldı. 1931-1933 yılları arasında New York'taki Bellevue Hastanesi'nde iç hastalıkları, patoloji ve cerrahi eğitimi aldı. 1934'te İngiltere'de Lister Koruyucu Tıp Enstitüsü'nde araştırmalar yaptı, sonra Rockefeller Tıbbi Araştırma Enstitüsü'ne (şimdi Rockefeller Üniversitesi) katıldı. Bu süre zarfında, özellikle bulaşıcı hastalıklar alanında araştırmalara yoğun bir ilgi gösterdi. 1939'da Ohio, Cincinnati'deki Cincinnati Çocuk Hastanesine geçti. II. Dünya Savaşı sırasında, ABD Ordusu Tıp Kolordusu'nda teğmen albaydı ve Japon ensefalitine karşı bir aşı geliştirilmesine yardımcı oldu. Çocuk Hastanesi ile olan ilişkisini 1946 yılına kadar sürdürerek, Cincinnati Üniversitesi'nde Pediatrik Araştırmalar bölümünün başkanı oldu.

1969-72 yıllarında İsrail'de yaşadı ve Rehovot Weizmann Bilim Enstitüsü Başkanı olarak çalıştı. Amerika Birleşik Devletleri'ne döndükten sonra (1974–82) Güney Carolina Tıp Üniversitesi'nde araştırma profesörü olarak çalıştı. Daha sonra Washington, D.C. bölgesine taşındı ve burada Maryland, Bethesda'daki NIH kampüsünde John E. Fogarty Uluslararası Merkezi'nde görev aldı. Çocuk felcinin büyümesi tehdidiyle Sabin ve diğer araştırmacılar, özellikle Pittsburgh'daki Jonas Salk ve New York City ve Philadelphia'daki Hilary Koprowski ve H. R. Cox, hastalığı önlemek veya hafifletmek için aşı geliştirmeye çalıştılar. Bu durum hastalığın birden fazla suşunu olması nedeniyle güçlük oluşturuyordu. 1951'de Ulusal İnfantil Felç Vakfı'nın virüs tipleme programı, tip 1, tip 2 ve tip 3 olarak bilinen üç ana poliovirüs serotipinin varlığını doğruladı.

Salk, 1955 yılında ölü suş içeren ve enjeksiyon yoluyla kullanıma sunulan, inaktive edilmiş bir poliovirüs aşısı (IPV) geliştirdi. Çocuk felci komplikasyonlarının çoğunun önlenmesinde etkiliydi, ancak ilk bağırsak enfeksiyonunu engellemedi. Çocuk felci kurbanlarının otopsilerini gerçekleştiren Sabin, çocuk felci virüsünün merkezi sinir sistemine geçmeden önce bağırsaklarda çoğaldığını ve sonradan buradan yayıldığını gösterdi. Bu aynı zamanda çocuk felci virüsünün embriyonik beyin dokusunun yanı sıra diğer dokularda da üretilebileceğini ve daha ucuz aşı geliştirme yöntemlerine yol açabileceğini düşündürdü. John Enders, Thomas Huckle Weller ve Frederick Robbins, 1949'da sinir dışı doku laboratuvar kültürlerinde poliovirüsü başarılı bir şekilde yetiştirdiler ve 1954 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü kazandılar.

Sabin, antikor üretimini uyaran fakat felce neden olmayan mutasyonlu çocuk felci virüs suşlarına dayanan ağız yoluyla alınan bir aşı geliştirdi. Canlı zayıflatılmış oral aşısının alıcıları arasında kendisi, ailesi ve meslektaşları vardı. Sabin'in ilk klinik denemeleri 1954 sonlarında Chillicothe Ohio Reformatory'de gerçekleştirildi. 1956-1960 yılları arasında, ağız yoluyla verilen aşıyı mükemmelleştirmek ve olağanüstü etkinliğini ve güvenliğini kanıtlamak için Rus meslektaşlarıyla çalıştı.

Sabin aşısı, poliovirüsün kan dolaşımına girmesini engellemek için bağırsaklarda etkindi. 1955 ve 1961 arasında, oral aşı SSCB'de, Doğu Avrupa, Singapur, Meksika ve Hollanda'da en az 100 milyon insan üzerinde denendi. Sabin suşlarından oral poliovirüs aşısının (OPV) ilk endüstriyel üretimi ve toplu kullanımı Sovyet bilim adamı Mikhail Chumakov tarafından sağlandı. Bu bulguların güveni ile Nisan 1960'ta Cincinnati bölgesindeki 180.000 okul çocuğu üzerinde Amerika Birleşik Devletleri'nde OPV'nin büyük ölçekli klinik çalışmalarına izin vermek için itici güç sağladı. Sabin'in meslektaşlarıyla öncülük ettiği kitlesel bağışıklık kazandırma teknikleri, Cincinnati'deki çocuk felcini etkili bir şekilde ortadan kaldırdı.

Sabin aşısı çocuk felcine karşı aşılamanın en etkin yöntemi haline geldi. Virüsün bulaşma zincirini kırdı ve çocuk felcinin bir gün ortadan kaldırılması olasılığına yol açtı. Sabin ayrıca ensefalit ve dang gibi diğer viral hastalıklara karşı aşılar geliştirdi. Ayrıca virüsler ve bazı kanser türleri arasındaki olası bağlantıları da araştırdı. 1983 yılında Sabin'de felç ve şiddetli ağrıya neden olan servikal omurga kalsifikasyonu gelişti. Bu durum 1992 yılında, 86 iken Johns Hopkins Hastanesi'nde yapılan ameliyatla başarılı bir şekilde tedavi edildi. Bir yıl sonra Sabin Washington DC'de kalp yetmezliğinden öldü.

Sabin, ilaç endüstrileri tarafından yapılan her ticari sömürüye yol açmamak için aşısını patentlemeyi reddetti, böylece düşük fiyat tedavinin daha yaygın kullanılmasını sağladı. Aşısının gelişiminden Sabin bir kuruş bile kazanmadı ve profesör maaşıyla yaşamaya devam etti.

Jonas Edward Salk (28 Ekim 1914 - 23 Haziran 1995) ilk başarılı çocuk felci aşılarından birini geliştiren Amerikalı virolog ve tıp araştırm

Sayfa 732·Adını Tıbba Yazdıranlar·Prof. Dr. Akif Turhan Kürüm
Bu girdilerdeki içerikler Wikipedia başta olmak üzere kamuya açık kaynaklardan derlenmiş ve editöryal katkıyla sunulmuştur.

© 2023 Nobel Tıp Kitabevleri